Drugi zjazd w ramach programu Zielony Lider rozpoczął pracę zespołów nad opracowaniem gminnych planów działania. Liderzy i liderki zaktualizowali cele dotyczące mitygacji lub adaptacji do zmiany klimatu oraz określili konkretne działania, które pozwolą im te cele osiągnąć.
Uczestnicy przyjechali do Warszawy w grupach związanych z dwoma ścieżkami tematycznymi – efektywność energetyczna i jakość powietrza oraz przeciwdziałanie suszy i powodziom.
Spotkanie uczestników ścieżki efektywność energetyczna i jakość powietrza
W zjeździe ścieżki dotyczącej efektywności energetycznej i poprawy jakości powietrza wzięły udział zespoły z Krotoszyna, Sopotu, Zielonej Góry i Zgorzelca.
Ich praca warsztatowa, odbywająca się przy wsparciu merytorycznym Marii Wiśnickiej – Zastępczyni Dyrektora w Biurze Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej Urzędu m.st Warszawy, przeplatana była prezentacjami dobrych praktyk.
Dobre praktyki: jak Skawina i Gdynia poprawiają jakość powietrza i efektywność energetyczną budynków
Sabina Paciorek i Grzegorz Horwacik z Wydziału Ochrony Powietrza Urzędu Miasta i Gminy w Skawinie, podzielili się doświadczeniami ich samorządu z wdrażania działań służących walce ze smogiem, przeciwdziałaniu ubóstwu energetycznemu, podnoszeniu efektywności energetycznej budynków oraz powołaniu i funkcjonowaniu skawińskiej spółdzielni energetycznej.
Konrad Klepacki opowiedział o aktywnościach Urzędu Miasta Gdyni dotyczących pomiaru śladu węglowego samorządu, które wspierają planowanie działań zwiększających efektywność energetyczną. Przedstawił również program Strażnicy Energii i Klimatu realizowany w gdyńskich szkołach oraz miejską mapę ciepła, która pozwala diagnozować „wampiry energetyczne” – budynki o największych stratach energii – i wskazywać jakie budynki wymagają termomodernizacji. Zaprezentował także narzędzie do automatycznego monitoringu zużycia mediów w budynkach użyteczności publicznej.
Warszawski Standard Zielonego Budynku – wizyta studyjna
Uczestnicy wybrali się też na wizytę studyjną do biblioteki publicznej w Choszczówce. Budynek stanowi pierwszą inwestycję zrealizowaną zgodnie z Warszawskim Standardem Zielonego Budynku. Poza zwiedzaniem biblioteki, liderzy i liderki mogli porozmawiać z Jackiem Kisielem, Zastępcą Dyrektora Biura Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej Urzędu m.st. Warszawy, o samym Standardzie Zielonego Budynku oraz o jego wdrażaniu i upowszechnianiu w stolicy.
Co chcą osiągnąć zespoły biorące udział w ścieżce efektywność energetyczna?
- Zespół z Zielonej Góry dąży do wymiany ponad 3000 pozaklasowych pieców wciąż wykorzystywanych na terenie samorządu.
- W Krotoszynie liderzy chcą przeprowadzić wzorcową rewaloryzację budynków urzędu miejskiego – obejmującą termomodernizację, instalację zrównoważonych źródeł energii, wraz z zagospodarowaniem ich otoczenia błękitno-zieloną infrastrukturą.
- Zespół ze Zgorzelca chce przeprowadzić rozbudowane działania edukacyjno-informacyjne skierowane do mieszkańców dotyczące jakości powietrza, konieczności wymiany źródeł ciepła na zrównoważone odpowiedniki oraz dostępnych form wsparcia udzielanych im w tym celu przez gminę i inne organizacje,
- W Sopocie zieloni liderzy chcą stworzyć zintegrowany system pozwalający na zarządzanie energią we wszystkich budynkach znajdujących się w zasobie miejskim.
Spotkanie uczestników ścieżki przeciwdziałanie suszy i powodziom
W ramach ścieżki potocznie nazywanej „woda i zieleń” odbyły się dwa dwudniowe spotkania, z udziałem 12 zespołów podzielonych na dwie grupy. W skład pierwszej grupy wchodzą zespoły z Hajnówki, Leszna, Piotrkowa Trybunalskiego, Pszczyny, Trzebiatowa i Żywca, które pracują przy wsparciu merytorycznym Tomasza Bergiera – profesora Akademii Górniczo-Hutniczej oraz wiceprezesa Fundacji Sendzimira. Do drugiej grupy należą przedstawiciele i przedstawicielki Kobierzyc, Konina, Kosakowa, Siedliska, Świątników Górnych i Wasilkowa, którzy korzystają ze wsparcia Iwony Wagner związanej z Uniwersytetem Łódzkim.
Błękitno-zielona infrastruktura – przeciwdziałanie suszy i ograniczenie ryzyka powodzi
Podczas spotkań Iwona Wagner oraz Tomasz Bergier zaprezentowali rozwiązania służące zwiększaniu retencji wody, przeciwdziałaniu suszy oraz ograniczaniu ryzyka powodzi. Omówiono także elementy błękitno‑zielonej infrastruktury możliwe do zastosowania zarówno w środowisku zurbanizowanym, jak i rolniczym, oraz metody przywracania naturalnego charakteru rzek (renaturyzacji). Ilona Gosk z Fundacji Sendzimira omówiła narzędzia strategiczne dostępne dla gmin, w tym plany ogólne i miejskie plany adaptacji. A Jakub Charyton zaprezentował program Scalgo, który pomaga projektować rozwiązania retencyjne i analizować zlewnie w kontekście zagrożeń powodziowych.
Jak Cieszyn wprowadza błękitno-zieloną infrastrukturę?
Przemysław Major i Aleksander Dorda przedstawili także dobre praktyki z Cieszyna, pokazując działania Urzędu Miasta w zakresie wprowadzania i utrzymania zieleni, poprawy jakości przestrzeni publicznej oraz wdrażania dokumentów strategicznych wspierających spójną błękitno-zieloną politykę miejską. Tutaj możesz dowiedzieć się więcej o działaniach Cieszyna.
Wizyta studyjna w parku linearnym na Mokotowie
Uczestnicy wybrali się z wizytą studyjną do warszawskiej dzielnicy Mokotów, żeby zwiedzić Park Suwak stanowiący interesujący przykład parku linearnego stworzonego na terenach poprzemysłowych, który pełni funkcje retencyjne i rekreacyjne. W parku wprowadzono różnorodne zastosowania błękitno-zielonej infrastruktury. Trasa zwiedzania wiodła wzdłuż ulicy Spartańskiej, gdzie uczestnicy mogli zapoznać się z przykładem miejskich rozpłytowań (tzn. przywracania powierzchni przepuszczalnych). Na koniec spaceru, zespoły oglądały park kieszonkowy zrealizowany przy ulicy Balonowej – jest to rozwiązanie wspierające naturalną retencję i obniżające temperaturę w przestrzeni miejskiej. Po inwestycjach oprowadzały Jadwiga Zbrzeźna‑Leżańska i Teresa Skubij z Zarządu Zieleni m.st. Warszawy.
Jak widzicie dawka praktycznych inspiracji dla zielonych liderów i liderek i na tym zjeździe była obfita. Z niecierpliwością czekamy na owoce jakie wyda.
Czego będą dotyczyły działania zespołów ścieżki dotyczącej przeciwdziałania suszy i powodziom?
- Zespół z Żywca planuje walkę z lokalnymi wyspami ciepła poprzez stworzenie modelowego błękitno-zielonego zagospodarowania podwórek.
- W Pszczynie zieloni liderzy chcą wprowadzić w otoczenie wszystkich szkół znajdujących się w mieście kompleksowe rozwiązania błękitnej-zielonej infrastruktury i przeprowadzić rozpłytowania, działania będą uzupełnione o program edukacyjny dla uczniów i społeczności lokalnej.
- Uczestnicy z Trzebiatowa dążą do opracowania i wdrożenia zaleceń dotyczących stosowania rozwiązań błękitnej-zielonej infrastruktury w inwestycjach gminnych.
- Zespół z Wasilkowa planuje przeprowadzić renaturyzację rzeki, przywracając jej naturalny charakter.
- Kobierzyce dążą do odtworzenia zadrzewień śródpolnych na terenie gminy.
- Gmina Konin planuje wdrożyć projekt demonstracyjny w jednej ze szkół miejskich, który przyczyni się do zwiększenia retencji przez zagospodarowanie wody deszczowej z dachu budynków szkoły.
- W Siedlisku liderzy planują zwiększyć zatrzymywanie wód opadowych oraz rozwijać błękitno-zieloną infrastrukturę poprzez rewitalizację fosy, montaż systemów zbierania deszczówki oraz przeprowadzenie kampanii edukacyjnej dla mieszkańców.
- Grupa z Świątników Górnych zamierza zwiększyć retencję poprzez wdrażanie rozwiązań błękitnej-zielonej infrastruktury na terenie gminy oraz uruchomienie programu dotacyjnego dla mieszkańców promującego takie rozwiązania na prywatnych działkach.
- Zespół z Leszna chce opracować standardy dla rozwiązań służących naturalnej gromadzenia wody w pasach drogowych.
- W Hajnówce zieloni liderzy skupią się w swoich działaniach na tworzeniu ogrodów deszczowych przy budynkach użyteczności publicznej.
- Zespół z Kosakowa planuje zwiększyć zatrzymywanie opadów w realizowanych nowych inwestycjach przez budowę zbiorników retencyjnych rozsączających, stosowaniu błękitno-zielonej infrastruktury, oraz edukację mieszkańców i urzędników.
- Zespół z Piotrkowa Trybunalskiego planuje zredukować liczbę podmiotów przyłączonych do sieci kanalizacji deszczowej, opracować lokalną strategię zarządzania wodami opadowymi oraz podjąć działania z zakresu edukacji w tym obszarze.
Zielony Lider nie zwalnia i już we wrześniu odbędzie się trzeci zjazd edycji 2026. Zespoły gminne wezmą udział w kursie na temat komunikacji i angażowania mieszkańców w działania gminy. Kurs będzie prowadzony przez Szkołę Liderstwa.
Wkrótce otwieramy rekrutację do nowej edycji Zielonego Lidera, śledź nas na mediach społecznościowych, by być na bieżąco!
